على محمدى
409
شرح اصول استنباط ( فارسى )
اين وظيفه سنگين را به انجام برسانند و . . . و ثانيا بر فرض كه همان معناى جمعى مراد باشد باز مىگوئيم : وقتى قبول كرديم كه اين آيات اخبار جماعتى كه حداقل سه نفر يا بيشتر باشند را حجت مىكند ( كه اسمش خبر واحد مستفيض يا متضا فر است ) به ضميمه عدم قول به فصل اخبار يك يا دو نفر را هم شامل مىشود چون كسى نگفته كه خبر واحد مستفيض حجت ولى غير آن لا حجت است بلكه قائلين به حجيت هردو را حجت مىكنند و منكرين حجيت هردو را انكار مىكنند ) . سپس جناب مصنف مىفرمايند : اصولا اين آيات در مقام بيان قبول خبر عدل واحد يا دو نفر يا بيشتر نيست تا بتوانيم به اطلاقات آنها تمسك كرده و از اطلاقشان قول يك نفر يا صد نفر را حجت بدانيم بلكه به نظر ما آيات درصدد بيان جهات ديگرى است و هركدام در مقام بيان اصل اهميت مطلب است كه بايد نفرى صورت گرفته و انذارى محقق شود و بايد حقائق اظهار شود و بايد از اهل الذكر مسائل پرسيده شود و . . . امّا اينكه به صورت خبر واحد باشد يا خبر متعدد و متواتر از اين جنبهها در مقام بيان نيست و امثال اين گونه اطلاقات و تعبيرات فراوان است كه در مقام بيان حجيت قول يك يا چند نفر نيست فى المثل اخباريكه حاملين را مدح مىكنند و يا حملهء روايت را ستايش مىكنند و ما را بر تحمل و حفظ روايات تشويق و تحريص مىكنند و . . . كه اصل انجام كار مدّنظر است كه بايد اين كار بشود ولى آيا به صورت يك نفر يا متعدد باشند و در چه صورت اخبارشان مقبول است از اين حيث در مقام بيان نيست . نتيجه : به عقيدهء مصنف از آيات شريفهء فقط حجيت خبر واحد عدل مستفاد است . دليل دوّم مجوزين : دليل اول طرفداران حجيت خبر واحد آياتى از قرآن